İçeriğe geç
Anasayfa » Elektroskop

Elektroskop

Elektroskop, bir cismin elektrik yüküyle yüklü olup olmadığını, yüklü ise hangi cins elektrik yükü ile yüklü olduğunu anlamaya yarayan alettir. Elektrostatik deneylerinde elektroskop kullanılır. Elektroskopa hem dokunma hem de etki ile elektriklenme yolları uygulanarak cisimlerin yük cinsi belirlenebilir ve yük miktarları kıyaslanabilir.

Elektroskopun bölümleri

Elektroskop nötr hâldeyken yaprakları kapalıdır. Yüklendiğinde ise elektrostatik itme nedeniyle yaprakları açılır. Yüklü olup olmadığı belirlenmek istenen cisim, nötr hâldeki elektroskopun topuzuna yaklaştırılır ve elektroskopun yapraklarının hareketi gözlenir.

Nötr elektroskopa şekildeki gibi pozitif yüklü bir cisim yaklaştırıldığında etki ile elektriklenme gerçekleşir. Elektroskoptaki negatif yükler topuza çekilir ve yapraklarda pozitif yük fazlalığı oluşur. Pozitif yükle yüklenen yapraklar birbirini iterek açılır.

Nötr elektroskopun etki ile elektriklenmesi

Nötr elektroskopa şekildeki gibi negatif yüklü bir cisim yaklaştırıldığında negatif yükler yapraklara itilir, topuzda pozitif yük
fazlalığı oluşur. Elektroskopun yaprakları negatif yükle yüklenerek açılır.

Nötr elektroskopun etki ile elektriklenmesi

Yüklü olup olmadığı belirlenmek istenen cisim nötr bir elektroskopun topuzuna dokundurulduğunda dokunma ile de elektriklenme gerçekleşir. Nötr bir elektroskopa şekildeki gibi bir cisim temas ettirildiğinde yapraklarda hareket gözlenmezse temas ettirilen cisim nötr demektir.

Nötr elektroskopa dokunan nötr cisim

Nötr elektroskopa şekildeki gibi bir cisim temas ettirildiğinde yapraklar açılırsa cisim elektrikle yüklü demektir. Dokunma ile
elektriklenme sonucunda cisim elektroskopla yük paylaşır. Topuz ve yapraklar cismin yüküyle yüklenir ve yapraklar açılır. Bu durumda cismin yüklü olduğu söylenebilir ama yükünün işareti hakkında yorum yapılamaz.

Nötr elektroskopun dokunma ile elektriklenmesi

Bir cismin yükünün cinsi belirlenmek istenildiğinde yüklü elektroskop kullanılır. Yüklü cisim, yükü bilinen bir elektroskopa
yaklaştırılarak yaprakların hareketi gözlemlenir. Yüklü elektroskopun yaprakları aşağıdaki gibi açıktır. Elektroskopa cisim yaklaştırıldığında yapraklar hareket ediyorsa cisim yüklü demektir. Yaprakların aşağıdaki gibi biraz daha açılması yapraklardaki yük miktarının arttığını gösterir. Bu durum ancak cisim ile elektroskopun aynı cins elektrik yükü ile yüklü olması
durumunda gerçekleşir. Elektroskopun yük cinsi biliniyorsa cismin yükü de belirlenmiş olur.

Aynı cins elektrik yükü ile yüklü cisim ve elektroskop

Yüklü elektroskopa yüklü cisim yaklaştırıldığında yaprakların aşağıdaki gibi biraz kapanması cismin ve elektroskopun zıt
elektrik yükü ile yüklü olduğunu gösterir.

Zıt elektrik yükü ile yüklü cisim ve elektroskop
Yüklü elektroskopun dokunma ile elektriklenmesi